میر سید علی همدانی
امیر سیدعلیبنشهاب: معروف به میر سید علی همدانی زاده: ۱۲ رجب ۷۱۴ هجری قمری همدان - درگذشت: ذیحجه ۷۸۶ هجری قمری، کُنَر) عارف، عالم، شاعرایرانی قرن هشتم و از مبلغان عمده اسلام در کشمیرهندو از بزرگان سلسله کبرویه بود. بیش از ۱۱۰ اثر به وی منسوب است. از وی بعنوان «امیر کبیر» و «شاه همدان» نیز نام برده شدهاست.
پدر وی حاکم همدانو از سادات حسینی بود.از او آثاری در علوم غریبه بهجای مانده است.
تبلیغ اسلام
وی برای تبلیغ اسلام سفرهای دریایی و زمینی مختلفی انجام داد از جمله: حجازو سایر نقاط عربستانمشهد، اغلب شهرهای آسیای میانه، قفقاز، آذربایجان، سریلانکا، تبت، اما مهم ترین اثر وی در کشمیرثبت شده است.
وی دو بار به کشمیر سفر کرد و در محلهای به نام علاء الدین پوره در شهر سرینگرکنونی در کنار رودخانه جهلممستقر شد. قطب الدیناز سلسله شاهمیریبر آن منطقه حکومت میکرد. وی برای ساخت مدرسه دینی و کتابخانهای در این منطقه اقدام کرد و هزاران نفر به دست وی به اسلاموارد شدند.
آثار هنری
مهاجرت او و صدها تن دیگر از دراویش ایرانی پیروش و ایرانیان دیگر به کشمیر، موجب انتقال هنرهای ایرانی همچون شال بافی، بافندگی، سفال گری و خوشنویسی شد.
وی که به قصد حج از کشمیر خارج شده بود، به دعوت حاکم پاخلی چند روزی آن جا اقامت گزید اما به دلیل بیماری در همان جا درگذشت. پیکرش را به ختلانکولابجایی که مسجد و مدرسهای احداث کرده بود منتقل کرده و به خاک سپردند.
وی همچنان در کشمیر و تاجیکستانهواداران فراوانی دارد. لقب( شاه همدان) در کشمیر به وی داده شده و هنوز هواداران او در «خانقاه مولا» یا «زیارت گاه شاه همدان» در کنار رود جهلم کشمیر حضور مییابند.
در تاجیکستاننیز خصوصاً پس از فروپاشی شورویبیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. تصویر و شعری از وی بر روی اسکناسهای ۱۰ سامانی در این کشور آمدهاست.
|
هر که ما را یاد کرد ایزد مر او را یار باد |
هر که ما را خوار کرد از عمر برخوردار باد |
|
|
هر که اندر راه ما خاری فکند از دشمنی |
هر گلی از باغ وصلش بشکفد بی خار باد |
|
|
در دو عالم نیست ما را با کسی گرد و غبار |
هر که ما را رنجه دارد، راحتش بسیار باد |
اقبال لاهوریدرباره وی سروده است:
|
سیـــد السادات، سالار عجم |
دست او مـــعمار تقــــدیر امم |
|
|
تا غزالی درس ﷲ هو گرفت |
ذکر و فکر از دودمـان او گرفت |
|
|
مرشد آن کشـــور مینو نظیر |
میر و درویش و سلاطین را مشـیر |
|
|
خطه را آن شـاه دریا آستین |
داد علم و صنعت و تهذیب و دین |
|
|
آفرید آن مـرد، ایران صغیر |
با هنــــرهای غریب و دلـــپذیر |
|
|
یک نگاه او گشاید صد گره |
خیز و تیرش را به دل راهی بده |
از اشعار معروف میر سید علی همدانی که در مقبرهٔ ایشان به نمایش گذاشته شدهاست:
|
پرسید عزیزی که علی اهل کجایی |
گفتم به ولایات علی کز همــــــدانم |
|
|
نی زان همـدانم که ندانند علی را |
من زان همدانم که علی را، همه دانم |